Tuesday, January 25, 2022
Home Blog

अकोल्याच्या मातीत रुजले ‘सफरचंद’

देऊळगावच्या जिगरबाज शेतकऱ्याचा धाडसी प्रयोग;जैविक पद्धतीने संगोपन
संकलन: 
डॉ. मिलिंद दुसाने
जिल्हा माहिती अधिकारी, अकोला
मो.क्र. 9422789734

अकोला: हिमाचल प्रदेश किंवा जम्मू काश्मिर सारख्या थंड हवामान असलेल्या प्रदेशातील फळ म्हणून सफरचंद (Apple) ओळखले जाते. मात्र या धारणांना फाटा देत देऊळगाव ता. पातूर येथील जिगरबाज शेतकरी संतोष नारायण वानखडे यांनी धाडसी प्रयोग करीत आपल्या शेतात चक्क सफरचंद या फळपिकाची लागवड केली आहे. आता ही रोपे एक वर्षाची झाली असून त्यांची वाढ चांगलीच जोमदार झाली आहे. विशेष म्हणजे वानखडे सफरचंदासहीत आपली उर्वरित शेती ही संपूर्ण जैविक पद्धतीने करत आहेत. देऊळगाव येथील शेतकरी संतोष वानखडे यांनी आपल्या शेतातील २० गुंठे क्षेत्रात सफरचंदाची ५५० रोपे लावली आहेत. अकोला जिल्ह्यासारख्या  उष्ण हवामान असलेल्या भागात हा तसा धाडसी प्रयोग म्हणावा लागेल.

हिमाचल प्रदेशातून मागविली रोपे
सद्यस्थितीत महाराष्ट्रात सोलापूर, सांगली, अहमदनगर येथे काही शेतकऱ्यांनी सफरचंद लागवड केली आहे. त्यांच्या संपर्कात संतोष वानखडे आहेत. त्यातूनच त्यांचा संपर्क हिमाचल प्रदेशातील सफरचंद उत्पादक शेतकरी  पुरणसिंग बुनकर रा. दुर्गाला ता. शहापूर जि. कांगाडा यांच्याशी झाला. मोबाईल वरुन व यु ट्युबच्या माध्यमातून या शेतकऱ्याने विविध प्रयोगांची माहिती घेऊन मग आपल्या शेतात सफरचंद लावण्याचा निर्णय घेतला.
जैविक पद्धतीने संगोपन
त्याआधी गेल्या चार वर्षांपासून वानखडे यांनी शेती करतांना संपूर्ण जैविक पद्धतीने शेती करण्याचा अंगिकार केला होता. त्यामुळे सफरचंदही त्याच पद्धतीने लागवड करुन संगोपन करण्याचा निर्णय त्यांनी घेतला. त्यामुळे सद्यस्थितीत १२ हजार रुपये शेकडा या दराने आणलेले सफरचंदाची रोपे व केलेली मेहनत वगळता त्यांना कोणताही भांडवली खर्च  करावा लागलेला नाही. या पिकांसाठी लागणारे जीवामृत, घन जीवामृत, मिनरल तत्त्व, सुक्ष्म अन्नद्रव्य, शेण स्लरी इ. सगळे जिन्नस ते स्वतःच शेतात बनवतात आणि वापरतात.
एक वर्षात रोपांची वाढ जोमदार
दि.२२ जानेवारी २०२१ ला त्यांनी आपल्या शेतात ही रोपे आणून लावली. आज त्या रोपांची अवस्था अत्यंत चांगली आहे. त्यांच्या शेतात त्यांनी एचआरएम ९९, अन्ना, डोअरशेड गोल्डन या तिन जातीची रोपे लावली आहेत. ही रोपे ४८ ते ५० अंश सेल्सिअस तापमानातही जगू शकतात. त्यासाठी या जातींची निवड त्यांनी केली. त्याचा परिणाम म्हणजे गेल्या वर्षाच्या उन्हाळ्यात ही रोपे टिकली. आता सध्या ही रोपे चांगली जोमदार वाढलेली असून ६ ते ८ फुट उंच वाढलेली आहेत. काही रोपांना फुलेही आली आहेत. तथापि, त्यांना सफरचंदाचा पहिला हंगाम हा रोपे पूर्ण वाढ झाल्यानंतर म्हणजेच तीन वर्षांनी घ्यावयाचा आहे. म्हणून त्यांनी आता रोपांची छाटणी सुरु केली आहे.
सफरचंदाची रोपे लावतांना दोन फुट खोल व एक फुट रुंद एक फुट लांब असे खड्डे केले. त्यात   एक किलो शेणखत टाकले. त्यानंतर ही रोपे लावण्यात आली. या रोपांना आठवड्यात एकदा एकतास ठिबक संचाने पाणी दिले जाते. या जातींना जादा पाण्याची गरज नसते,असेही शेतकरी वानखडे सांगतात. याशिवाय  हिमाचल प्रदेशातील शेतकऱ्यांना सफरचंद लागवडी संदर्भात जे तज्ज्ञांकडून मार्गदर्शन होत असते त्या बैठकांना ऑनलाईन पद्धतीने संतोष वानखडे सहभागी होऊन वेळोवेळी मार्गदर्शन मिळवत असतात.
कांदा व हरभऱ्याचे आंतरपिक
सद्यस्थितीत सफरचंदाच्या रोपांच्या दोन ओळीत ते आंतरपिक घेत आहेत. त्यात त्यांनी खरीप हंगामात कांदा तर रब्बी हंगामात हरभरा लागवड केली आहे.ही पिकेही ते जैविक पद्धतीनेच घेतात.
एका झाडापासून २० किलो उत्पन्न अपेक्षित
सफरचंदाचे रोप परिपक्व झाल्यावर (तीन वर्षानंतर)  जानेवारी ते फेब्रुवारी या काळात त्याला फुलधारणा होते. त्यानंतर फलधारणा होऊन मे पर्यंत फळे पक्व होऊ लागतात. प्रत्यक्ष मे मध्ये  फळे काढणीला सुरुवात होते. एका झाडापासून २० किलो फळांचे उत्पादन मिळू शकते,असेही वानखडे यांनी सांगितले.
वानखडे यांच्या या प्रयोगाबद्दल कृषी विभागाला माहिती मिळाल्यावर  मंडल कृषी अधिकारी इंगळे, तालुका कृषी अधिकारी धनंजय शेटे तसेच जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी डॉ. कांताप्पा खोत यांनी प्रत्यक्ष भेट देऊन पाहणी केली. त्यांच्या जैविक शेतीच्या प्रयत्नांनाही कृषी विभागामार्फत मार्गदर्शन होत असते. सद्यस्थितीत ‘आत्मा’च्या शेतकरी मार्गदर्शक गटात वानखडे यांचा समावेश करण्यात आला आहे. सफरचंदाची लागवड तर यशस्वी ठरली आहे; आता प्रतीक्षा प्रत्यक्ष उत्पादनाची आहे. आपल्या शेतातून विषमुक्त पिक निर्माण व्हावे,असेच संतोष वानखडे यांचे प्रयत्न आहेत.

गॅस दरवाढीविरोधात अकोला जिल्हा महिला काँग्रेसचा एल्गार

महिलांनि संक्रांतच्या वाणात दिले एकमेकिना प्रतिकात्मक सिलिंडर
वर्‍हाड दूत न्यूज नेटवर्क
अकोला : भाजप प्रणित केंद्र सरकारच्या गॅस दरवाढी विरोधात जिल्हा महिला काँग्रेसच्या वतीने अकोला शहरातील जुने इन्कम टॅक्स चौकात रविवारी संध्याकाळी 6 वाजता तीव्र निदर्शने करण्यात आली. यावेळी सत्तारूढ भाजप सरकारच्या फसव्या उज्वला गॅस योजनेचा निषेध केला.
अ भा महिला काँग्रेसच्या अध्यक्षा नीता डिसुझा यांच्या आदेशान्वये व प्रदेश काँग्रेसच्या अध्यक्षा संध्याताई सव्वालाखे यांच्या मार्गदर्शनात राज्यात सर्वदूर महिला काँग्रेसच्या वतीने केंद्र सरकारच्या गॅस दरवाढी विरोधात तीव्र आंदोलन राबविण्यात येत आहे. या अनुषंगाने अकोला महानगरातही जिल्हा महिला काँग्रेसच्या वतीने रविवारी तीव्र निदर्शने करण्यात आलीत. याला महिला वर्गाने उत्स्फूर्त प्रतिसाद देत यात सहभाग घेतला.गोरक्षण मार्गावरील जुन्या इन्कम टॅक्स चौकात महिला काँग्रेसच्या जिल्हाध्यक्षा पूजा काळे यांच्या नेतृत्वात या वेळी मोदी सरकारने केलेल्या गॅस दरवाढीच्या निषेधार्थ घोषणा देण्यात आल्यात. अनेक महिलांनी ‘वारे मोदी तेरा खेल उज्वला योजना हो गई फेल,व ‘मोदी सरकार हाय हाय” असे नारे देत केंद्र सरकारच्या प्रति रोष व्यक्त करीत संक्रांत पर्वावर वाणात प्रतिकात्मक सिलिंडरचे वितरण करण्यात आले.यावेळी हळदी कुंकाच्या रुपात येणार्‍या जाणार्‍या महिलांना हे वाणरुपी सिलेंडर वितरित करण्यात आले.केंद्र सरकारने मोठा गाजावाजा करीत जनमानसाची दिशाभूल करीत उज्वला गॅस योजना महिलांसाठी कार्यान्वित केली होती.परंतु सदर योजना सपेशल फेल ठरली असून महिलांनी या विरोधात आवाज उठवण्याचे आवाहन केले. या आंदोलनात संगीता आत्राम,गीता उंदरे,स्वाती पोधाडे,अनिता तिवारी,पूजा खंडारे,जिजाबाई खंडारे,प्रीती पवार,प्रमिला जोगी,बेबीताई सोळुंके,शोभा यादव,चंद्रकला मस्के,मो इरफान,अंकुश भेंडेकर,रहमान शाह,सुनील रत्नपारखी आदि सह भागी झाले होते.

पारस प्रकल्पग्रस्तांना वाढीव मोबदला द्या – माजी आमदार लक्ष्मणराव तायडे

मंगेश फरपट
व-हाड दूत न्यूज नेटवर्क 
अकोला – जिल्ह्यातील पारस येथील औष्णिक विद्युत केंद्राने विस्तारित संच निर्मितीसाठी सुपीक जमिनीचे अनेक वर्षांपूर्वी अधिग्रहन केले होते परंतु अनेक वर्षे उलटूनही कुठलाही प्रकल्प सदर शेत जमिनींवर उभारण्यात आला नाही आता नव्याने नवीन प्रकल्पाला मान्यता मिळाली आहे. त्यामुळे भूसंपादन कायदा २०१३ नुसार प्रकल्प ग्रस्तांना नव्याने मोबदला देण्यात यावा अशी मागणी पारस प्रकल्प ग्रस्त व विस्तारित संच कृती समितीचे अध्यक्ष तथा अकोल्याचे माजी आमदार लक्ष्मणराव तायडे यांनी मुख्यमंत्री ना. उद्धव ठाकरे यांना निवेदनातून केली आहे. यासंदर्भात त्यांनी आज १६ जानेवारीरोजी ई-मेलद्वारे मुख्यमंत्ऱ्यांकडे निवेदन सादर केले.
पारस येथे औष्णिक विद्युत प्रकल्पाच्या विस्तारित संचासाठी सन २००७ पासून जमीन अधिग्रहनाला सुरुवात झाली , २०११ मध्ये या विस्तारित संचासाठी ११०.९२ हेक्टर जमीन अधिग्रहित करून प्रकल्प ग्रस्त लाभाथ्र्यांना १७ कोटी १४ लक्ष रुपये देण्याचा अंतिम निवाडा सुद्धा पारित करण्यात करण्यात आला. मात्र सर्व जमीन अधिग्रहण झाल्यावरही विविध कारणांमुळे संच निर्मितीचे काम थंडबस्त्यात राहिले. याचा मोठा फटका प्रस्तावित संचाला सुध्दा बसला. वेंâद्र शासनाच्या बदललेल्या निकषांमुळे २५० मेगावॅटचा प्रकल्प रद्द झाला. वेंâद्र सरकारच्या मार्गदर्शनावरुन सुपर क्रिटीकल तंत्रज्ञानाप्रमाणे ६६० मेगावॅटचे संच उभारणीसाठी चाचपणी झाली. हा प्रकल्प सुरु करण्यासाठी जमिन, पाणी, कोळसा, वीज उत्पादन खर्च, नविन संच बसेल विंâवा नाही, तसेच आगामी काळातील विजेची मागणी व पुरवठा यांचा तुलनात्मक अभ्यास सुध्दा करण्यात आला. परंतु जमिन, पाणी सर्व उपलब्ध असताना सुध्दा ही चाचपणी दिशाभूल करणारी झाली असल्याचा आरोप माजी आ. लक्ष्मणराव तायडे यांनी केला.
अधिग्रहित जमिनीचा वापर करण्याच्या उद्देशाने पारस येथे २०१७ मध्ये २५ मेगावॅटचा सौरऊर्जा प्रकल्प मंजुर करण्यात आला. गत ५ वर्षांपासून सदर मंजुर झालेल्या सौरऊर्जा प्रकल्पाचे कुठलेही काम झाले नाही. याकरिता २ वेळा निविदा प्रक्रिया सुध्दा राबविण्यात आली मात्र, त्यालाही योग्य तो प्रतिसाद मिळाला नाही. त्यामुळे सदर सौरऊर्जा प्रकल्प अद्यापही रखडलेलाच आहे. तर अधिग्रहित जमिनी ११ वर्षांपासून विनावापर पडून आहेत. औष्णिक विद्युत वेंâद्राच्या नावावर सुमारे १५ वर्षांअगोदर पासून जमिन अधिग्रहण करण्यात आले. गावात रोजगार निर्मिती होईल, गावाच्या विकासाला चालना मिळेल हा उद्देश डोळ्यासमोर ठेवत शेतकNयांनी आपल्या सुपिक जमिनी शासनाच्या ताब्यात दिल्या, यामध्ये अनेक शेतकरी भुमिहीन झाले. वर्तमान परिस्थितीत त्यांना त्यांचा उदरनिर्वाह करणेही कठीण झाले आहे. त्यामुळे प्रकल्पग्रस्त घोर निराशेच्या मानसिकतेत आहेत.
वास्तविकतेत शासनाकडून ज्या कारणाकरिता जमिनीचे अधिग्रहण झाले त्याच कारणासाठी जमिनीचा वापर होणे भुसंपादन कायद्यानुसार बंधनकारकर आहे. परंतू सदर जमिनी या विना वापर पडल्या असून आता या जमिनीवर औष्णिक विद्युत वेंâद्राऐवजी सौरऊर्जा प्रकल्प प्रस्तावित केल्याने ज्या कारणाकरिता या जमिनीचे अधिग्रहण झाले होते ते कारण बदलले असल्याचे स्पष्ट होत आहे. दरम्यान, राज्यात १ जानेवारी २०१४ पासून सुधारित भुसंपादन कायदा २०१३ लागु करण्यात आला. नव्याने मंजुर झालेल्या सौरऊर्जा प्रकल्पासाठी जमिन अधिग्रहण नविन भुसंपादन कायद्यानुसार करने त्यासोबत प्रकल्पग्रस्तांना सुधारीत मोबादला मिळणे अपेक्षित आहे. मात्र, तसे होतांना दिसत नाही आहे. त्यामुळे ज्या उद्देशांना अनुसरुन जमिनीचे अधिग्रहण झाले त्यानुसार विस्तारीत औष्णिक विद्युत संचाची निर्मिती करण्यात यावी, विंâवा त्या अधिग्रहित जमिनीवर २०१७ मध्ये नव्याने मंजुर सौरऊर्जा प्रकल्पाची निर्मिती करण्यात येत असल्यास प्रकल्पग्रस्त, भुधारकांना सुधारीत भुसंपादन कायदा २०१३ नुसार वाढिल मोबदला देण्यात यावा, अशी मागणी प्रकल्पग्रस्त व विस्तारीत संचकृती समिती पारस चे अध्यक्ष माजी आमदार लक्ष्मणराव तायडे यांनी केली आहे. तसेच मागण्या पुर्ण झाल्यास समस्त प्रकल्पग्रस्तांना घेऊन तिव्र आंदोलन छेडण्याचा इशाराही देण्यात आला आहे.

महिला कॉंग्रेसच्या संक्रांत सुंदरी स्पर्धेचा निकाल जाहिर

मंगेश फरपट
व-हाड दूत न्यूज नेटवर्क
अकोला: ग्रामीण महिला काँग्रेसच्या वतीने स्थानीय स्वराज्य भवनात सुरू असलेल्या संक्रांत महोत्सवात संक्रांत सुंदरीचा मान सौ पल्लवी डोंगरे यांना मिळाला. यात द्वितीय पुरस्कार श्रद्धा देशपांडे यांना तर तृतीय पुरस्कार तनुश्री भालेराव यांना बहाल करण्यात आला. या स्पर्धेत सात्वनापर पुरस्कार मनीषा वाघोडे व शुभांगी ठाकरे यांना मिळाला.
अकोला शहरातील स्वराज भवन प्रांगणात महिला काँग्रेसच्या वतीने आयोजित दोन दिवसीय संक्रात महोत्सवाचा गुरुवारी संध्याकाळी थाटात समारोप झाला. या समारोपीय सोहळ्यात प्रमुख पाहुणे म्हणून जिल्हा काँग्रेस कमिटीचे अध्यक्ष अशोक अमानकर, ज्येष्ठ नेते रमाकांत खेतान,उत्सवाचे मार्गदर्शक व जिल्हा महासचिव अविनाश देशमुख,
महिला महानगराध्यक्षा पुष्पाताई देशमुख, सागर कावरे,उत्सवाच्या आयोजक व महिला कॉंग्रेसच्या जिल्हाध्यक्षा सौ पूजा काळे, डॉ. वर्षा बडगुजर, रेवतीताई देशमुख,राजीव इटोले,गणेश कळसकर, संतोष गावंडे आदी मान्यवर उपस्थित होते.मान्यवरांनी उत्सवाचे मार्गदर्शक अविनाश देशमुख यांच्या मार्गदर्शनात व महिला काँग्रेसच्या अध्यक्षा पुजा काळे यांनी साकार केलेल्या या उपक्रमाचे कौतुक करीत अशा उपक्रमामुळे काँग्रेसची सांस्कृतिक फळी गतिमान होऊन अशा उपक्रमांना लोकप्रियता मिळणार असल्याचे सूतोवाच करीत आपल्या शुभेच्छा बहाल केल्यात.या संक्रात सुंदरी स्पर्धेत सौ कोमल साधवानी,पल्लवी जोग,प्रांजली सावळे,प्रणाली गोंधळे,वर्षा भारुड,दिपाली दाळू,शुभांगी ठाकरे,राखी इंगळे,पुष्पा कांबळे आदींनीही सहभाग घेत आपल्या कलेची चुणूक दाखवली.स्पर्धेचे परीक्षक म्हणून वेशभूषाकार शरद भोयर यांनी कामकाज पाहिले.
प्रस्तुत स्पर्धा उत्कृष्ट वेशभूषा,उत्कृष्ट पेहराव व उत्कृष्ट वक्तृत्व यावर आधारित होती.कार्यक्रमाचा प्रारंभ युवतींच्या समूह नृत्य व सामूहिक उखाणे कार्यक्रमाने करण्यात आला.यावेळी युवतींनी उत्कृष्ट नृत्य सादर करून जल्लोष निर्माण केला.प्रास्ताविक पूजा काळे यांनी करून या उपक्रमाची माहिती देत महिला काँग्रेसच्या वतीने अशा पद्धतीचे रचनात्मक उपक्रम साकार करण्यात येणार असल्याचे सांगितले.संचालन सौ प्रियंका जोशी यांनी आभार आकांशा गोमासे यांनी तर व्यवस्थापन सागर कावरे व सर्व चमुनी केले.
कार्यक्रमाच्या यशस्वितेकरिता स्वानंदी पांडे,वंदना गोमासे,कार्तिक पोधाडे,अंकुश भेंडेकर,प्रवीण काळे,मंगेश वानखड़े आदीनी मेहनत घेतली.कोविड नियमांचे पालन करून आयोजित या प्रदर्शनीच्या समारोपीय सोहळ्यात मातृशक्ती मोठ्या संख्येने उपस्थित होत्या.

महिला काँग्रेसचा संक्रांत महोत्सव जल्लोषात साजरा

0

युवा पुरस्काराचे मान्यवरांच्या हस्ते वितरण

वऱ्हाड दूत न्यूज नेटवर्क
अकोला: गेल्या वर्ष दीड वर्षापासुन अडचणीत असलेल्या महिला बचत गटाना प्रोत्साहन देण्यासाठी ग्रामीण महिला काँग्रेसच्या वतीने संक्रांत महोत्सव या आगळ्या वेगळ्या कार्यक्रमाचे आयोजन केले. या महोत्सवाचा स्थानिक स्वराज भवन प्रांगणात बुधवारी थाटात प्रारंभ करण्यात आला.

माजी मंत्री अजहर हुसेन यांच्या हस्ते व सौ. संजीवनीताई बिहाडे यांच्या अध्यक्षतेत पार पडलेल्या या उत्सवाचा प्रारंभ राजमाता जिजाऊ, स्वामी विवेकानंद, सावित्रीमाई फुले, इंदिरा गांधी यांच्या प्रतिमेचे पुजन तथा दिप प्रज्वलन करून करण्यात आला. या कार्यक्रमात सांस्कृतिकतेची भर पाडीत नृत्यनंद कला केंद्राच्या प्रियंका जोशी यांच्या चमुने गणेश वंदना नृत्य सादर करीत भर पाडली. यावेळी युवा दिनाचे औचित्य साधुन युवा पुरस्काराचे वितरण सुध्दा करण्यात आले. यात
यात डीएसपी पानीपुरीचे स्वप्निल तायड़े, मेकअप आर्टिस्ट शरद भूयार, विठ्ठल माळी, वंदना सराग,
छायाचित्रकार प्रवीण ठाकरे, छायाचित्रकार नीरज भांगे, गुलाबजाम भोजनालय संचालिका स्वानंदी पांडे, चैतन्य गोमासे, आकांक्षा गोमासे आदींना सन्मानित करण्यात आले. या भव्य महोत्सवाचे आयोजन काँग्रेस नेते अविनाश देशमुख यांच्या मार्गदर्शनात महिला काँग्रेस जिल्हाध्यक्षा सौ पूजा काळे यांच्या वतीने करण्यात आले. यावेळी डॉ.अभय पाटील, मदन भरगड, प्रकाश तायड़े, प्रशांत गावंडे, राजेश भारती, डॉ.झिशान हुसैन, महेश गणगणे, नारायण चिंचोळकर, पुष्पाताई देशमुख, अर्चना राऊत,विभा राऊत,सुमन भालदाने,आकाश कवडे,महेंद्र गवई,रवि अरबट,अंकुश तायडे,अभिलाष तायडे,सुरेश ढाकोलकर आदी उपस्थित होते. या दोन दिवसीय महिलांच्या प्रदर्शनात अनेक गृहपयोगी साहित्याचे स्टॉल लावण्यात आले असून विविध क्षेत्रातील महिलांनी या प्रदर्शनास भेट देत या उपक्रमाचा लाभ घेतला. संचालन सागर कावरे यांनी तर आभार प्रदर्शन आकांशा गोमासे यांनी केले.कार्यक्रमाच्या यशस्वितेकरिता आकांक्षा गोमासे,स्वानंदी पांडे,अंकुश भेंडेकर,प्रवीण काळे,मंगेश वानखड़े,वंदना गोमासे,
कार्तिक पोधाडे आदी प्रयत्न करीत आहेत. कोविड नियमांचे पालन करून आयोजित या प्रदर्शनीचा लाभ घेण्याचे आवाहन महिला काँग्रेसच्या वतीने करण्यात आले.

जय जिजाऊ, जय शिवराय

वऱ्हाड दूत न्यूज नेटवर्क 

🚩राजमाता जिजाऊसाहेब यांना जन्मदिनानिमीत्त विनम्र अभिवादन आणि मानाचा मुजरा 🚩

राजमाता जिजाऊंचा जन्म पाऊस शुद्ध पौर्णिमेला गुरुवारी पुष्य नक्षत्रावर सूर्योदय समयी दिनांक १२ जानेवारी १५९८ रोजी झाला. सिंदखेडच्या राजवाड्यात लखुजीराजे आणि म्हाळसाबाई राणीसाहेब यांच्या पोटी जिजाऊंचा जन्म झाला. जिजाऊसाहेबांचा जन्म मातब्बर मनसबदार अशा लखुजीराजे जाधवराव यांच्या पोटी झाला होता.
लखुजीराजे व आई म्हाळसाबाई राणीसाहेब यांच्या सहवासात शौर्याच्या कहाण्या ऐकत जिजाऊंचे बालपण मजेत गेले होते.लखोजीराजांचा चौसोपी वाडा, सरंजाम ,नोकरचाकर ,हत्ती-घोडे, चित्तथरारक कवायती ,संगीत शाळा, नगारखाने इत्यादी गोष्टी जिजाऊंच्या बालमनावर निश्चितच संस्कार करून गेल्या .राजवाड्यात आपले गार्हाने घेऊन येणारे लोक मुत्सद्दी व पराक्रमी लोकांची वर्दळ ,लढायांचे डावपेच विविध विषयांची चर्चा या सर्व गोष्टीला न्यायबुद्धीने उत्तर देण्याची लखुजीराजे यांची हातोटी इत्यादी गोष्टी जिजाऊंच्या बालमनावर नक्कीच चांगले संस्कार करून गेल्या.
अशा संस्कारक्षम घराण्यातील जिजाऊसाहेब भोसले यांच्या घरात आल्या नंतर आपल्या मुलाला अतिशय चांगले संस्कार करत गेल्या. शिवाजीराजांना प्रत्येक वेळी यशच का मिळत गेले ? असा प्रश्न पुष्कळवेळा आपणापुढे उभा राहतो, याचे कारण एकच आहे आणि ते म्हणजे उत्तम असे नेतृत्व. खुद्द शिवाजीराजांच्या अंगी धडाडी, सारासार विचार, शौर्य आणि अत्यंत महत्त्वाचा गुण म्हणजे लोकांच्या गुणांची पारख करणे हा होता. शिवाजीराजांनी केवळ या गुणावरच घोडखिंड पावन करणारे शंभूसिंह जाधवराव ,बाजी व फुलाजी बांदल यासारखे शूर योद्धे मिळवले होते. पुरंदरला शीर तुटून खाली पडलेले असतानाही शत्रूची मुंडकी उडविणारे मुरारबाजी लाभले होते. त्याचप्रमाणे अफजलखान भेटीच्या वेळी शिवाजीराजांचे संकट ते आपले संकट म्हणून तेथे जवळच उभे राहणारे जिवाजी ही काही कमी नव्हते.
‘आधी लगीन कोंढाण्याचे ‘ सांगणार्‍या आणि लगेच स्वराज्यात कोंढाणा किल्ला सामील करून आत्मबलिदान करणारे तानाजी मालुसरे हे देखील कोठेही उणे नव्हते हे त्यांनीच दाखवून दिले होते. चारी पादशाहींनी हाय खाऊन कित्येक वेळा ज्याच्या हातून माती खाल्ली व प्रतिशिवाजी म्हणवून घेतले ते नेताजी पालकर म्हणजे तर साक्षात विजांचा कडकडाट होते. याशिवाय प्रतापराव गुजर,अण्णाजी दत्तो, रघुनाथराव ,मोरोपंत पिंगळे असी अनेक माणसे शिवाजीराजांनी वेचून काढली होती. फक्त निवडली असे नव्हे तर त्यांच्या योग्यतेप्रमाणे त्यांच्यावर कामगिरी शिवाजीराजांनी सोपवली होती.
शतकांच्या मर्यादांना खिंडार पाडून स्वकर्तृत्वाने जिजाऊंनी शिवाजीराजांना घडविले. महाराष्ट्राला मुस्लीम जोखडातून स्वतंत्र करावयाचे विचार त्यांच्यात जागृत केले. जागतिक पातळीवर शौर्याची तुलना व्हावी असा ध्यास या माऊलीने जोपासला व अतुलनीय धैर्याचा परिचय देऊन कार्य सिद्धीला पोहोचविले. अफजलखान नावाचे भयंकर संकट आले तरी जिजाऊमातेने मोलाची सल्लामसलत करून आशीर्वाद दिला .’ यश देईल भवानी, तुम्ही कामगिरीला सिध्द व्हा.’
‘वाघाएवढे काळीज लागते ,पोटच्या गोळ्याला मृत्यूसमोर उभं करायला पण धाडस लागते.
जिजाऊंना ध्यास लागला होता तो स्वराज्य स्थापनेचा.
इ.स.१६६६ ला घात करणारे संकट ओढवले.औरंगजेब बादशहाला आग्र्याला जाऊन भेटायचे होते. पण याहीवेळी मातेने पुत्राला हिंम्मत दिली. युक्तीचा सल्ला दिला व आशीर्वादही दिला. ही कामगिरीही पार पडेल, आई भवानी राहील तुमच्या पाठीशी.
मार्च ते सप्टेंबर असा सहा महिने जिजामातेने चोखपणे राज्याचा कारभार पाहिला .शत्रूच्या हाती एकही किल्ला दिला नाही ; उलट शत्रूच्या ताब्यातील ‘ रांगणा किल्ला ‘ स्वराज्यात सामील करायचे राजकारण केले. स्वतंत्र विचारसरणी व कर्तृत्वाची जाण जिजाऊ मातेमध्ये सक्षम होती. त्यामुळेच छत्रपती शिवाजी महाराज घडू शकले. जिजाऊसाहेबांनी स्वराज्याच्या कारभारामध्ये अधिकाधिक लक्ष घातले.छ. शिवाजी महाराजांच्या बद्दल जिजाऊंना अत्यंत प्रेम आणि जिव्हाळा वाटत असला तरी त्या कधी पुत्रप्रेमाने आंधळ्या होऊन राजांना कधी कोणत्या सवलती देत नसत. उलट त्यांची करडी नजर सर्वांच्यावर होती.
गुणांची पारख कशी करावी, लोकसंग्रह कसा करावा, केलेला लोकसंग्रह कसा टिकवावा हे जिजाऊंनी शिवाजीराजांना शिकवले होते. शिवाजीराजांनी मुसलमानांचा ही विश्वास संपादन केला होता. राजांच्या सैन्यात कितीतरी पठाण मुसलमान होते. त्यांना नोकरीवर ठेवून योग्य मोबदला दिला होता.
शिवाजीराजे म्हटले की , मोगली आणि आदिलशाही दोन्ही तख्ते रागाने दात-ओठ खात .प्रत्येक जण आपापल्या परीने शिवाजीराजांना पकडून देऊ पाहत होते. पण ते त्यांना जमले नाही .मरणासारखी संकटे समोर उभी होती, तरीदेखील तम्ही शरण जावा आणि आपली सुटका करून घ्या असे जिजाऊ त्यांना कधीच सांगत नसत.
जिजाऊंनी आपले स्वतःचेच मन इतके घट्ट केले होते की कोणत्याही संकटप्रसंगी मोठ्या धीराने त्या मार्गदर्शन करीत.माँसाहेबांमुळेच शिवाजीराजे हे पन्हाळ्यावर स्वराज्याच्या दृष्टीने निर्धास्त होते. कारण राजगडावरून स्वतः जिजाऊ जातीने सर्व पाहत होत्या. कोंढाणा किल्ला घ्यायला लावणाऱ्या जिजाऊ साहेब अत्यंत विचारी व दुरदर्शी होत्या. जिजाऊंचे व्यवहारचातुर्य एवढे आघात होते की केवळ त्यांच्याच प्रेरणेने , शिकवणीमुळे शहाजी राजांच्या गैरहजेरीत देखील प्रत्येक गोष्टी त्यांनी शिवाजीराजांकरवी करून घेतल्या ,यातच त्यांची मुत्सद्देगिरी पारखण्यासारखी होती.
वास्तविक शिवाजीराजांच्या जीवनात शहाजीराजांचा संपर्क किंवा सानिध्य खूपच कमी होते ; परंतु आऊसाहेबांनी आईची जागा भरून काढलीच परंतु त्याशिवाय वडिलांची भूमिका सुद्धा कित्येक वेळा त्यांना करावी लागली. कारण शहाजीराजांच्या आयुष्यातील बहुतेक वेळ स्वारीवर व दगदगीत दक्षिणेकडे गेल्यामुळे प्रत्यक्ष शिवाजीराजांकडे लक्ष देणे त्यांना कधी जमलेच नाही.
शहाजीराजे जरी फार काळ शिवाजीराजांजवळ नव्हते तरी आपल्या पित्या बद्दल त्यांना खूपच आदर होता.कारण जिजाऊंनी आपल्या वडिलांबद्दल कसे वागावे याचे खुप चांगले संस्कार केले होते.
महाभारतामध्ये पांडवांना निरनिराळ्या संकटकाळी भगवान श्रीकृष्णाने मार्गदर्शन केले, तर शिवशाहीमध्ये तसेच मार्गदर्शन जिजाऊंनी केले .
स्वराज्यस्थापनेच्या काळी जिजाऊंनी सर्वतोपरी कंबर कसली होती. त्यामुळेच शहाजीराजांच्या मृत्युने सती जाण्यास जेंव्हा जिजाऊ निघाल्या तेव्हा शिवाजीराजे पूर्णपणे हादरून गेले होते. कारण त्यांना माहीत होते की जिजाऊ या स्वराज्याची देवता आहेत. शिवाजीराजांचे जिजाऊंशी वागणे हे अत्यंत आदरणीय व विनम्रतेचे होते. शिवाजीराजे आईसाहेबांच्या इच्छेविरुद्ध काहीही करत नसत. उलट राजे कोणतेही काम करताना आईना विचारून ,त्यांच्याबरोबर प्रत्येक गोष्टीची चर्चा करूनच निर्णय घेत. कारण शिवाजीराजांच्या पहिल्या सल्लागार म्हणजे जिजाऊसाहेब होत्या.
शिवाजी राजांच्या गैरहजेरीत जिजाऊ जातीने राज्याचा डोलारा सांभाळीत.शिवाजीराजे स्वारीवर गेले की जनतेचा न्याय निवाडा जिजाऊ साहेबच करत असत.
लांबून लांबून लोक जिजाऊंना पाहण्यास, भेटण्यास ,नमस्कार करण्यास येत असत .प्रत्येकाची योग्य ती विचारपूस करून, प्रत्येकाच्या तक्रारीकडे त्या लक्ष देत.क्षात्रतेजाला अपरिहार्य असणारे युद्धकौशल्य त्यांनी शिवबांना शिकवले होते. लढाईचे प्रकार माहीत करून दिले होते. शत्रूशी दोन हात कधी करावेत व प्रसंग बिकट असेल तर गनिमी कावा वापरून शत्रूला नामोहरम कसे करावे याचे शिक्षण त्यांनी शिवरायांना दिले होते.शक्‍तीची, बळाची लढाई केव्हा व बुद्धिचातुर्याची लढाई केव्हा करावी, याचे शिक्षणही जिजाऊ यांनी शिवबाला दिले होते.
क्षात्रतेजाने इतिहास निर्माण केलेल्या सातवाहन ,राष्ट्रकूट ,चालुक्य, वाकाटक व यादव घराण्यातील श्रेष्ठ आदर्श पुरुषांच्या पराक्रमाच्या व कर्तृत्वाच्या गोष्टी त्यांनी नेहमीच शिवबाला सांगितल्या. या थोर युगपुरुषांप्रमाणेच शिवाजीराजांनी आलौकिक कर्तुत्व करावे ,असे जिजाऊंना मनोमन वाटत होते. शिवाजीराजांना विरक्ती, वैराग्य व त्याग इत्यादींची शिकवण दिली. लोकांच्या सामर्थ्यावर मिळवलेले राज्य लोकांच्या कल्याणासाठीच चालविले पाहिजे,अशी जिजाऊंची धारणा होती. लोकांचे दुःख ओळखून प्रजा व राजा यांच्यात भावनिक ,वैचारिक, प्रेमाचे नाते असेल तर जीव्हाळा टिकून राज्यात सुव्यवस्था नांदते, असे जिजाऊंचे ठाम मत होते. रयतेचे रोजचे प्रश्न, समस्या त्यांच्या कुटुंबाची अवस्था, मुलाबाळांचे प्रश्न यावर राजाचे लक्ष असायला हवे ,असा जिजाऊंचा दंडक होता. शिवाजीराजांच्या लहान वयातच त्यांच्यावर मोठमोठ्या जबाबदाऱ्या टाकण्यास जिजाऊनी सुरुवात केली होती .त्यांना आपल्या मांडीवर बसवूनच राजकारण लोकसंघटन, संरक्षण, प्रशासन ,नीतिमूल्ये आदींचे डोळस ज्ञान दिले. यातूनच खर्‍या अर्थाने शिवाजीराजांची जडणघडण झाली होती .
जिजाऊ म्हणत, ” शिवबा ! तुमचे आजोबा मालोजीराजे ,लखुजीराजे अत्यंत पराक्रमी होते .वडील शहाजीराजे तर आदिलशाही, निजामशाही, मुघलशाहीवरती दरारा असणारे पराक्रमी सिंहच ! अशा सिंहाचा तुम्ही पुत्र आहात. शिवबा तुम्हाला स्वराज्य निर्माण करायचे आहे. दैववाद, कर्मकांड ,अनिष्ट रूढी परंपरा यांच्यामुळेच आदिलशाही, निजामशाही ,मुघलशाहीचे फावले आहे .सैन्यबळ ,दुर्गबळ, द्रव्यबळाचा मुकुटमणी म्हणजे शहाजीमहाराज ! भोसले – जाधव घराण्याचा पराक्रमाचा वारसा तुम्हाला लाभलेला आहे .तुम्हाला रयतेचे स्वराज्य निर्माण करायचे आहे.शिवबा,मी तुमच्या पाठीशी भक्कमपणे ऊभी आहे, अशी प्रेरणा जिजाऊंनी शिवरायांना दिली.
इतिहास बदलणे जिजाऊंच्या हाती नव्हते ; परंतु नवा इतिहास घडविणे जिजाऊंना शक्य वाटले. स्वराज्य स्थापनेचे कार्य एकटे शिवबा करू शकणार नाहीत .त्यासाठी त्यांनी शिवबासोबत त्यांच्या इतर सहकारी मावळ्यांना ही घडविले .
जातीधर्माच्या पलीकडे जाऊन रयतेच्या स्वातंत्र्याचा ,सुख – समृद्धीचा आणि भविष्याचा विचार जिजाऊंच्या स्वराज्य कल्पनेत होता. जिजाऊ या शिवाजीराजांची माताच नव्हत्या तर सर्वांची त्या प्रेरक शक्ती होत्या. जिजाऊंनी भावनेपेक्षा कर्तव्याला महत्त्व दिल्याने शिवरायांची मजबूत जडणघडण झाली होती.
🙏अशा या थोर व शोर्यशाली राजमाता ,राष्ट्रमाता जिजाऊसाहेब यांना जन्मदिनानिमीत्त विनम्र अभिवादन 🙏
लेखन ✒️
डाॅ.सुवर्णा नाईक निंबाळकर

समाजकार्याच्या नावाखाली महिलेवर बलात्कार

वऱ्हाड दूत न्यूज नेटवर्क

— ब्लॅकमेलकरून केली मारहाण

— घरात घुसून जबरदस्तीने बलात्कार

अकोला : शहरातील खदान परिसरातील एका 39 वर्षीय विवाहितेशी सामाजिक कार्यात ओळखीने घरात घुसून जबरदस्तीने बलात्कार केल्याची घटना समोर आली. याप्रकरणी खदान पोलिस स्टेशन येथे मारहाण, विनयभंग, ब्लॅक मिलिंग, बलात्काराचा गुन्हा दाखल करण्यात आला असून खदान पोलिस आरोपीचा शोध घेत आहेत.

खदान पोलिस स्टेशनला 39 वर्षीय विवाहित पीडितेने दिलेल्या तक्रारीनुसार, पीडितेची आरोपी राहुल श्रावण मस्के रा. न्यू खेतान नगर याच्याशी सामाजिक कार्यातून ओळख झाली. आरोपीने विविध सामाजिक विषयावर चर्चा करण्यासाठी पीडितेला मार्च 2021 मध्ये घरी बोलावून तिच्यावर जबरदस्तीने अत्याचार केला. यादरम्यान पीडितेला  ब्लॅकमेल करून वारंवार अत्याचार करणे सुरू ठेवले. यामध्ये नवऱ्याला सांगू नको म्हणून 50 हजार रुपयांची मागणी सुद्धा केली. आरोपीचा अत्याचार दिवसेंदिवस वाढत असल्याने याप्रकरणी पीडितेने खदान पोलिस स्टेशन गाठून अखेर तक्रार दिली आहे. या तक्रारीवरून पोलिसांनी आरोपी राहुल श्रावण मस्के रा. न्यू खेतान नगर याच्या विरोधात भादवि कलम 323, 342, 354, 376, 384, 504, 506 34 नुसार गुन्हा दाखल केले. याप्रकरणी खदान पोलिस स्टेशनचे पोलीस निरीक्षक श्रीरंग सनस यांच्या मार्गदर्शनात पोलिस आरोपीचा शोध घेत आहे.

कार झाडावर आदळली, चौघांचा जागेवर मृत्यू

0

वऱ्हाड दूत न्यूज नेटवर्क

अकोला: भरधाव कार रस्त्याच्या कडेला असलेल्या एका झाडावर आदळल्याची घटना आज सोमवारी रात्री देवरी – शेगाव मार्गावर रौंदाळा नजीक घडली आहे. या अपघातात कारचा चुराडा झाला असून यामध्ये चार युवकांचा घटनास्थळीच मृत्यू झाल्याची माहिती पुढे येत आहे. अकोट ग्रामीण पोलिस निरीक्षक नितीन देशमुख, दहीहंडा पोलिस ठाण्याचे पोलीस निरीक्षक सुरेंद्र राऊत घटनास्थळी पोहोचले असून मृतकांचा शोध सुरू आहे.

शंभुराजे फाउंडेशन आयोजित सावित्री जिजाऊ जन्मोत्सवावर सन्मान माईचा सोहळा

मंगेश फरपट
व-हाड दूत न्यूज नेटवर्क
अकोला : समाजातील उपेक्षित घटकांसाठी सातत्यपूर्ण पद्धतीने व माध्यमांच्या झगमगाटापासून दूर राहून काम करणाऱ्या जिजाऊ सावित्रीच्या लेकींचा यथायोग्य सन्मान करण्याचा प्रयत्न आम्ही शंभूराजे फाउंडेशनच्या माध्यमातून करीत आहोत.जिल्ह्यांत विविध क्षेत्रांमध्ये कोणत्याही प्रकारची शासकीय मदत न घेता या सर्व सावित्री जिजाऊंच्या लेकींनी त्यांच्या क्षेत्रात आपल्या कामाचा ठसा उमटविला. त्यांच्या कामाचे कौतुक व्हावे त्यांच्या पाठीवर शब्बासकीची थाप द्यावी व शंभूराजे फाउंडेशनने अशा सर्व संघर्षाचा सोहळा करावा या हेतूने राष्ट्रमाता जिजाऊ व क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या जन्मोत्सवानिमित्त माईचा सन्मान करण्याचे योजिले असल्याची माहिती फाउंडेशनच्या सचिव सौ.कविता मिटकरी यांनी दिली.
स्थानिक शासकीय विश्रामगृहात सामाजिक अंतर राखीत आयोजित या पत्रकार परिषदेत आमदार अमोल मिटकरी, दीपाली बाहेकर आदी उपस्थित होते. ग्रामीण व शहरी भागात विविध क्षेत्रात काम करणाऱ्या या वीरांगनाचा सत्कार सोहळा 12 जानेवारी 2022 रोजी 4.00 वाजता पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ कमिटी हॉल या ठिकाणी होत असून यात जिल्हाधिकारी निमा अरोरा, मनपा आयुक्त कविता द्विवेदी, अतिरिक्त पोलीस अधीक्षक मोनिका राऊत आदी मान्यवर उपस्थित राहणार आहेत. तेल्हारा सारख्या अत्यंत दुर्गम भागांमध्ये शेती क्षेत्रात काम करणारी नासरी चव्हाण ते संपूर्ण जिल्हाभर राजकीय कार्यक्रमांच्या माध्यमातून आपले अस्तित्व सिद्ध करणाऱ्या प्रतिभा अवचार या सर्वांचा सत्कार करणार आहे शासकीय रुग्णालयांमध्ये रुग्णांना आपलेपणाने काळजी घेणारी सिस्टर ग्रेसी मरियम व वारकरी संप्रदायाची शिकवण लोकांपर्यंत पोहचविनारी किशोरीताई या सुद्धा सत्कारमूर्ती आहेत.शहरी झोपडपट्टीत राहणाऱ्या गरीब कष्टकरी कुटुंबांना आहे तिथेच आपली हक्काची जागा मिळावी यासाठी रक्ताचे पाणी करणाऱ्या नीलु ताई असो की होमगार्ड ताई म्हणून काम करणारी शहनाज ताई त्यांच्या पाठीवर सुद्धा कौतुकाचे मोरपिस शंभूराजे फाउंडेशन फिरवणारआहे. शिक्षणाची ज्ञानगंगा घरोघरी पोचविण्याचे काम प्रांजली ताई आणि मेघा ताई करतच आहेत त्यांचासुद्धा यानिमित्ताने सत्कार म्हणजेच समाजातील खऱ्या हिरोंचा सत्कार आहे. अकोटच्या खडतर रस्त्यांनी प्रवास करताना सोयरे ताईंचे सोयरपन घेतल्याशिवाय समोर जाता येत नाही कारण कठीण परिस्थितीतही त्यांनी तत्वाशी तडजोड केली नाही अशा तत्वनिष्ठ माईंचा सत्कार करून समाजातील नवनिर्मितीला प्रोत्साहन देणे हाच शंभूराजे फाउंडेशन चा या कार्यक्रम मागील उद्देश आहे. या सोहळ्यात मातृशक्तींनी 12 जानेवारी 2022 रोजी सायंकाळी 4 वाजता डॉ पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ कमिटी हॉल येथे कोविड नियमांचे पालन करून उपस्थित राहण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.

अकोला गार्डन क्लबची कार्यकारिणी गठित! अध्यक्षपदी अजय सेंगर तर सचिव पदी विजय जानी यांची निवड

मंगेश फरपट
वर्‍हाड दूत न्यूज नेटवर्क
अकोला : पर्यावरण रक्षण व पुष्प सृष्टीच्या वैभवासाठी कार्यरत व सुवर्ण महोत्सवी वर्षाकडे वाटचाल करणाऱ्या अकोला गार्डन क्लबची कार्यकारिणी गठित करण्यात आली. यामध्ये अध्यक्षपदी सेवाभावी अजय सेंगर यांची सर्वानुमते निवड करण्यात आली.तर सचिवपदी अनेक संस्थांवर कार्यरत असणारे विजय जानी यांची निवड करण्यात आली आहे.
आदर्श कॉलनी परिसरातील खंडेलवाल लॉन येथे रविवारी संपन्न झालेल्या वार्षिक आमसभेत गार्डन क्लबची नूतन कार्यकारिणी गठित करण्यात आली. गार्डन क्लबचे मावळते अध्यक्ष विजय ढवळे यांच्या अध्यक्षतेत संपन्न झालेल्या या वार्षिक आमसभेत खेळीमेळीने कार्यकारणी गठीत करण्यात आली.यात निवडणूक अधिकारी म्हणून क्लबचे सदस्य विलासराव देशपांडे  उपस्थित होते. नव्या कार्यकारिणीत अध्यक्ष म्हणून अजय सेंगर , सचिव विजय जानी, उपाध्यक्ष जयप्रकाश पाटील, सहसचिव शरद कोकाटे, संजय शर्मा, कोषाध्यक्ष सुनील कवीश्वर तथा सदस्य म्हणून सौ.वैशाली पाटील, चंदना जैन, सुधीर राठी,सौ अर्चना सापधरे,दिनेश पारेख आदी कामकाज बघणार आहेत.यावेळी मावळते अध्यक्ष विजय ढवळे यांनी क्लबचा गत 3 वर्षाच्या कार्याचा गोषवारा सादर केला.तर नूतन सचिव विजय जानी यांनी क्लबच्या आगामी उपक्रमाची माहिती दिली.करोना संकटामुळे होत असलेली गार्डन क्लबची वार्षिक प्रदर्शनी रद्द करण्यात आली असून संकट टळल्यावर नव्या पद्धतीने गार्डन क्लबची दोन दिवशीय पुष्पप्रदर्शनी घेण्यात येणार असल्याची माहिती यावेळी दिली.नूतन अध्यक्ष अजय सेगर यांनी यावेळी उपस्थितांचे आभार मानीत सर्वांना सोबत घेऊन नवी टीम सृष्टी वैभव वाढविण्याचे जोमाने कार्य करणार असल्याचे यावेळी सांगितले.संचालन व आभार शरद कोकाटे यांनी केले.खेळीमेळीत संपन्न झालेल्या या वार्षिक आमसभेत गार्डन क्लबचे हेमंत चौधरी,हेमेंद्र राजगुरू,सुषमा गायकी,जगन्नाथ कराळे,पुरुषोत्तम गुप्ता,संजय पिंपळकर,संजय धाबलिया,रवी खंडेलवाल,सुधीर रांदड,हेमंत शहा,आलोक खंडेलवाल,संजय हेडा,धर्मेंद्र केला,ओमप्रकाश गोयनका,प्रदीपसिंह राजपूत,नरेश अग्रवाल,रवि चांडक,प्रा मुकुंद सपकाळ,ओमप्रकाश चांडक,रमन राठी,भारती शेंडे,कोकिळा पाटील,अर्चना तळोकार,प्रा शारदा बियाणी,रवी खंडेलवाल,दिपक खंडेलवाल,रवी चांडक,प्रतिभा मानधने,सुनीता शर्मा, माया राठी,अलका सेंगर,संगीता मालानी,  वीणा कुलकर्णी,संतोष पंजवानी,कृष्णा पंजवानी,प्रदीप मालानी,नरेश अग्रवाल,प्रकाश लोंढिया,गजानन कुलकर्णी,निशिकांत बडगे,संजय गांगर्डे,पराग शहा समवेत इतर सदस्य उपस्थित होते.

———————–

Recent Posts

© All Rights Reserved
×

Powered by WhatsApp Chat

× How can I help you?